មូលដ្ឋានកសាងចំណេះដឹងរបស់សិស្ស
ការធ្វើជាសិស្សមិនមែនត្រឹមតែមកអង្គុយរៀនក្នុងថ្នាក់នោះទេប៉ុន្តែវាមានតួនាទីនិងភារកិច្ចសំខាន់ៗជាច្រើនដើម្បីកសាងអនាគតខ្លួនឯងនិងជួយដល់សង្គមជាតិ។ជាទូទៅយើងអាចបែងចែកតួនាទីរបស់ សិស្សជា ៥ ចំណុចធំៗ ដូចខាងក្រោម៖
១. តួនាទីចំពោះខ្លួនឯង
នេះគឺជាចំណុចសំខាន់បំផុត ព្រោះវាជាគ្រឹះនៃភាពជោគជ័យ៖
ការខិតខំរៀនសូត្រ៖ ត្រូវមានវិន័យក្នុងការសិក្សា យកចិត្តទុកដាក់ស្ដាប់គ្រូពន្យល់ និងស្រាវជ្រាវបន្ថែម។
សីលធម៌ និងសុជីវធម៌៖ រក្សានូវចរិយាមាយាទល្អ ការនិយាយស្តី និងការស្លៀកពាក់ឱ្យបានសមរម្យ។
ថែរក្សាសុខភាព៖ ហាត់ប្រាណ និងបរិភោគអាហារដែលមានគុណភាព ដើម្បីឱ្យខួរក្បាល និងរាងកាយរឹងមាំក្នុងការសិក្សា។
២. តួនាទីចំពោះគ្រូបង្រៀន
គ្រូគឺជាអ្នកផ្តល់ចំណេះដឹង និងតម្រង់ទិសដៅជីវិត៖
ការគោរពឱ្យតម្លៃ៖ បង្ហាញការគោរពតាមរយៈកាយវិការ និងសម្តីទៅកាន់លោកគ្រូអ្នកគ្រូ។
ការស្តាប់បង្គាប់៖ តាមដានមេរៀន និងអនុវត្តតាមការណែនាំ ឬកិច្ចការដែលគ្រូដាក់ឱ្យធ្វើ។
៣. តួនាទីចំពោះគ្រួសារ
ក្នុងនាមជាកូន សិស្សត្រូវមានភារកិច្ចចំពោះអ្នកមានគុណ៖
ការដឹងគុណ៖ ត្រូវធ្វើជាកូនល្អ មិនបង្កបញ្ហាឱ្យឪពុកម្តាយពិបាកចិត្ត។
ជួយការងារផ្ទះ៖ បែងចែកពេលវេលាក្រៅពីការរៀន ដើម្បីជួយសម្រាលការងារឪពុកម្តាយតាមលទ្ធភាព។
៤. តួនាទីចំពោះសាលារៀន
សាលារៀនគឺជាផ្ទះទីពីរ៖
គោរពបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង៖ មកសាលាឱ្យទាន់ពេលវេលា និងមិនគេចសាលា។
ថែរក្សាបរិស្ថាន៖ មិនចោលសម្រាម និងមិនបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់សាលា។
៥. តួនាទីចំពោះសង្គមជាតិ
សិស្សគឺជាទំពាំងស្នងឫស្សី៖
ការយោគយល់គ្នា៖ ចេះជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងចំណោមមិត្តភក្តិ និងមនុស្សជុំវិញខ្លួន។
ការអភិវឌ្ឍខ្លួន៖ កសាងសមត្ថភាពដើម្បីក្លាយជាធនធានមនុស្សដ៏ល្អសម្រាប់អភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិនៅថ្ងៃអនាគត។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ តួនាទីរបស់សិស្សមិនមែនមានតែការរៀនសូត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺការរួមបញ្ចូលគ្នារវាង "ចំណេះដឹង ចំណេះធ្វើ និងសីលធម៌"។
២. ការរៀបចំកាលវិភាគសិក្សារបស់សិស្ស
ដើម្បីរៀបចំកាលវិភាគឱ្យបានល្អនិងមានតុល្យភាពរវាងការរៀននិងការសម្រាកខ្ញុំបានរៀបចំជាគំរូកាលវិភាគមួយសម្រាប់សិស្សដែលរៀនមួយព្រឹក(ម៉ោង៧:០០-១១:០០)។ប្រសិនបើអ្នករៀនពេលល្ងាច អ្នកអាចផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាខាងក្រោមបាន៖
📅 កាលវិភាគសិក្សាគំរូ (សម្រាប់អ្នករៀនព្រឹក)
💡 គន្លឹះបន្ថែមដើម្បីរៀនឱ្យពូកែ៖
ក្បួន ២០ នាទី៖ បើអានមេរៀនមិនចូល កុំបង្ខំ។ សម្រាក ៥ នាទី រួចសឹមត្រឡប់មកវិញ។
បិទទូរសព្ទ៖ នៅពេលរៀន គួរដាក់ទូរសព្ទឱ្យឆ្ងាយពីខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យរំខានអារម្មណ៍។
សួរពេលមិនយល់៖ កុំទុកចម្ងល់ដល់ស្អែក។ បើមិនយល់ ត្រូវសួរមិត្តភក្តិ ឬគ្រូភ្លាម។
៣. ការរៀបចំកាលវិភាគរំលឹកមេរៀនតាមមុខវិជ្ជា
ដើម្បីឱ្យការរៀនរបស់អ្នកកាន់តែមានរបៀបរៀបរយនេះគឺជាតារាងរំលឹកមេរៀនប្រចាំសប្តាហ៍ ដែលបែងចែកតាមមុខវិជ្ជាគោលៗ(វិទ្យាសាស្ត្រនិងមនុស្សសាស្ត្រ)។អ្នកអាចយកកាលវិភាគនេះទៅអនុវត្តនៅចន្លោះម៉ោង ១៩:០០ - ២០:៣០ (ពេលយប់)៖
📅 តារាងរំលឹកមេរៀនប្រចាំសប្តាហ៍
💡 ច្បាប់មាស ៣ យ៉ាងសម្រាប់អ្នក៖
កុំពន្យារពេល៖ បើគ្រូដាក់កិច្ចការថ្ងៃនេះ ត្រូវធ្វើឱ្យហើយថ្ងៃនេះ។
សៀវភៅកត់ត្រា៖ គួរមានសៀវភៅមួយសម្រាប់កត់ចំណុចសំខាន់ៗ (Key notes) ដើម្បីងាយស្រួលមើលពេលប្រឡង។
គេងឱ្យគ្រាន់៖ កុំរៀនដាច់យប់ពេក ព្រោះវានឹងធ្វើឱ្យខួរក្បាលអ្នកស្ពឹកនៅថ្ងៃស្អែក។
៤. គន្លឹះរៀនមុខវិជ្ជាគណិត ខ្មែរ និង អង់គ្លេសឆាប់ចេះ
មុខវិជ្ជាទាំងបីនេះមានចរិតលក្ខណៈខុសគ្នា ដូច្នេះវិធីសាស្ត្ររៀនក៏ខុសគ្នាដែរ។ នេះគឺជាគន្លឹះ "ផ្លូវកាត់" ដើម្បីជួយឱ្យអ្នកឆាប់ចាប់បាន៖
១. គណិតវិទ្យា (រៀនតាមបែប "យល់ឫសគល់")
គណិតវិទ្យាមិនមែនជាការទន្ទេញទេ តែគឺជាការអនុវត្ត។
កុំទន្ទេញរូបមន្តទទេៗ៖ ព្យាយាមយល់ថា តើរូបមន្តហ្នឹងមកពីណា? គេប្រើវាសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាអ្វី? បើអ្នកយល់ប្រភព អ្នកនឹងមិនងាយភ្លេចទេ។
ធ្វើលំហាត់ពីងាយទៅពិបាក៖ កុំអាលហក់ទៅធ្វើលំហាត់ស្មុគស្មាញ។ ចាប់ផ្តើមពីលំហាត់គំរូក្នុងមេរៀនឱ្យស្ទាត់សិន។
រៀនពន្យល់មិត្តភក្តិ៖ វិធីដែលធ្វើឱ្យយើងចេះច្បាស់បំផុត គឺការពន្យល់ម្នាក់ទៀតឱ្យយល់។ បើអ្នកពន្យល់គេបាន មានន័យថាអ្នកយល់ច្បាស់ ១០០% ហើយ។
២. ភាសាខ្មែរ (រៀនតាមបែប "វិភាគ និងអំណាន")
ភាសាខ្មែរសំខាន់លើអក្ខរាវិរុទ្ធ និងការប្រើប្រាស់ឃ្លាប្រយោគ។
អានសៀវភៅឱ្យបានច្រើន៖ មិនថាជាសៀវភៅរឿង ឬអត្ថបទខ្លីៗទេ។ ការអានជួយឱ្យអ្នកចំណាំអក្ខរាវិរុទ្ធបានត្រឹមត្រូវ និងចេះប្រើពាក្យសមរម្យ។
ទម្លាប់សរសេរ (សំណេរ)៖ ព្យាយាមសរសេរកំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃ ឬសង្ខេបរឿងដែលបានមើល។ វានឹងជួយឱ្យអ្នកមានគំនិតច្រើនពេលសរសេរសំណេរក្នុងថ្នាក់។
យល់ពីទម្រង់៖ ក្តាប់ឱ្យជាប់នូវទម្រង់តែងសេចក្តី (សេចក្តីផ្តើម តួសេចក្តី និងសេចក្តីបញ្ចប់)។ បើទម្រង់ត្រូវ ពិន្ទុនឹងមិនអន់ឡើយ។
៣. ភាសាអង់គ្លេស (រៀនតាមបែប "ជ្រាបចូល")
ភាសាគឺជាទម្លាប់ មិនមែនជាមុខវិជ្ជាសម្រាប់តែប្រឡងនោះទេ។
រៀនពាក្យតាមរយៈបរិបទ៖ កុំទន្ទេញពាក្យមួយៗដាច់ដោយឡែក។ រៀនពាក្យក្នុងប្រយោគ (ឧទាហរណ៍៖ កុំទន្ទេញតែពាក្យ Eat តែត្រូវចាំឃ្លា I eat rice)។
ប្រើប្រាស់កែវភ្នែក និងត្រចៀក៖ មើលរឿងភាគអង់គ្លេស ឬស្ដាប់ចម្រៀងអង់គ្លេស រួចព្យាយាមច្រៀងតាម ឬនិយាយតាម។ វានឹងជួយឱ្យអណ្តាតអ្នកទន់ និងឆាប់ចេះនិយាយ។
កុំខ្លាចខុស៖ ភាសាអង់គ្លេសជារបស់បរទេស ដូច្នេះការនិយាយខុសជារឿងធម្មតា។ កាន់តែនិយាយខុស អ្នកនឹងកាន់តែឆាប់ចេះកែឱ្យត្រូវ។
💡 រូបមន្តសង្ខេប៖
គណិត៖ យល់ + អនុវត្តលំហាត់ច្រើន។
ខ្មែរ៖ អានច្រើន + សរសេរឱ្យត្រូវអក្ខរាវិរុទ្ធ។
អង់គ្លេស៖ ស្ដាប់ច្រើន + ហ៊ាននិយាយ។
៥. គន្លឹះក្នុងការកែប្រែទម្លាប់មិនល្អ និងឥរិយាបថមិនល្អរបស់សិស្ស
ការចង់កែប្រែទម្លាប់និងឥរិយាបថមិនល្អគឺជាជំហានដំបូងនៃភាពជោគជ័យ។គ្មាននរណាម្នាក់ល្អឥតខ្ចោះនោះទេប៉ុន្តែអ្នកដែលស្គាល់កំហុសហើយព្រមដុសខាត់ខ្លួនឯងគឺជាមនុស្សដែលរឹងមាំបំផុត។នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រមួយចំនួន ដើម្បីជួយអ្នកកែប្រែទម្លាប់ និងឥរិយាបថឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង៖
១. វិធីសាស្ត្រកែទម្លាប់មិនល្អ (ដូចជា ការខ្ជិល ការលេងហ្គេមច្រើន ការពន្យារពេល)
ច្បាប់ ៥ នាទី៖ ប្រសិនបើអ្នកខ្ជិលធ្វើកិច្ចការផ្ទះ ចូរប្រាប់ខ្លួនឯងថា "សាកធ្វើតែ ៥ នាទីទេ បើមិនចង់ធ្វើទៀត ចាំឈប់"។ ជាទូទៅ នៅពេលអ្នកចាប់ផ្តើមហើយ អ្នកនឹងបន្តធ្វើវាទាល់តែចប់។
កំណត់ពេលប្រើទូរសព្ទ៖ ប្រើមុខងារ Screen Time ឬ Digital Wellbeing ក្នុងទូរសព្ទ ដើម្បីកំណត់ម៉ោងលេងហ្គេម ឬបណ្តាញសង្គម។ កុំដាក់ទូរសព្ទនៅជិតខ្លួនពេលកំពុងរៀន។
ប្តូរពី "ពន្យារពេល" មកជា "ធ្វើភ្លាម"៖ រាល់កិច្ចការដែលចំណាយពេលតិចជាង ២ នាទី (ដូចជា រៀបចំកាបូប រៀបចំគ្រែ) ត្រូវធ្វើវាភ្លាមៗ កុំទុកចាំមួយភ្លែត។
២. វិធីសាស្ត្រកែឥរិយាបថមិនល្អ (ដូចជា ការនិយាយស្តីមិនសមរម្យ ការមិនគោរពវិន័យ)
គិតមុនគូរ (គិតមុននិយាយ)៖ នៅពេលខឹង ឬចង់និយាយពាក្យមិនល្អ ចូរដកដង្ហើមវែងៗ ហើយរាប់ ១ ដល់ ១០ ក្នុងចិត្ត។ វានឹងជួយឱ្យអ្នកមានសតិស្មារតីឡើងវិញ។
ជ្រើសរើសមិត្តភក្តិ៖ សុភាសិតពោលថា "នៅជិតអ្នកល្អ នាំទៅរកផ្លូវត្រូវ"។ ប្រសិនបើមិត្តភក្តិជុំវិញខ្លួនមានឥរិយាបថល្អ អ្នកនឹងត្រូវបានជះឥទ្ធិពលល្អពីពួកគេដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
រៀនសុំទោស និងអរគុណ៖ ចាប់ផ្តើមទម្លាប់និយាយពាក្យ "អរគុណ" ពេលគេជួយ និង "សុំទោស" ពេលធ្វើខុស ទោះបីជារឿងតូចតាចក៏ដោយ។ វានឹងជួយឱ្យអ្នកក្លាយជាមនុស្សដែលមានមន្តស្នេហ៍ និងមានសីលធម៌។
៣. រូបមន្ត "កែបន្តិចម្តងៗ"
កុំព្យាយាមប្តូរអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងក្នុងថ្ងៃតែមួយ ព្រោះវានឹងធ្វើឱ្យអ្នកឆាប់បោះបង់៖
ជ្រើសរើសទម្លាប់អាក្រក់ ១ ដែលចង់កែបំផុត (ឧទាហរណ៍៖ ការគេងយប់ជ្រៅ)។
អនុវត្តការកែប្រែឱ្យបាន ២១ ថ្ងៃជាប់គ្នា (វិទ្យាសាស្ត្រនិយាយថា ២១ ថ្ងៃ គឺជាពេលដែលខួរក្បាលចាប់ផ្តើមបង្កើតទម្លាប់ថ្មី)។
ផ្តល់រង្វាន់ឱ្យខ្លួនឯង៖ បើអ្នកធ្វើបានល្អក្នុងមួយសប្តាហ៍ ចូរអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនឯងធ្វើអ្វីដែលចូលចិត្ត (ដូចជា មើលរឿង ឬញ៉ាំអីឆ្ងាញ់ៗ)។
ចំណាំ៖ ការកែប្រែខ្លួនឯងត្រូវប្រើ "ការអត់ធ្មត់"។ បើថ្ងៃនេះអ្នកភ្លាត់ធ្វើមិនបានល្អ កុំខកចិត្តអី ស្អែកចាប់ផ្តើមម្តងទៀត!
